Written z rozwoju technik teatralnych nieograniczanych budow? teatru greckiego

 

 

 

Written Assignment

 

Joanna Jasi?ska

We Will Write a Custom Essay Specifically
For You For Only $13.90/page!


order now

                                              

 LANGUAGE A

POLISH SL

„FUNKCKJA ELEMENTÓW mUZYCZNYcH w dramacie wspó?czesnym na przyk?adzie utworu Tennessee Williamsa pt. „Tramwaj zwany po??daniem”.”

 

Word count : 1457

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kontrast mi?dzy pasywn? postaw? chóru oraz aktywn? postaw? aktorów jest istot? tragedii antycznej. Podczas gdy bohater poddaje si? ograniczeniom, na?o?onym na ludzi przez bogów, chór nieskr?powanie wyra?a swoje obawy, l?ki, nadzieje, wydaje s?dy moralne. To w?a?nie jego opinie zawa?aj? nad rozwi?zaniem akcji. Szczególnie wa?ne wydaje si? stwierdzenie zawarte w „Poetyce” Arystotelesa „Powinien poza tym poeta traktowa? chór jako jednego z autorów. Ma on stanowi? integraln? cz??? ca?o?ci i ma uczestniczy? w przedstawieniu nie w ten sposób jak u Eurypidesa, lecz jak u Sofoklesa” (Arystoteles, 348). Chór jest nieod??cznym komponentem tragedii greckiej; z pocz?tku stanowi? grup? ?piewaj?cych, ta?cz?cych i recytuj?cych ludzi, którzy w ten sposób komentowali akcj? sztuki. Pomimo i? tragedia wywodzi si? z przedstawie? chóralnych, wraz z zwi?kszaj?cym si? znaczeniem aktorów, jego liczebno?? oraz wp?yw zosta?y ograniczone, a? w ko?cu zosta? zdegradowany jedynie do elementu dekoracyjnego, oddzielaj?cego akty.                                          Pozbawienie chóru dotychczasowej istotno?ci oraz dynamiczne przemiany w konwencji tego gatunku, wynikaj?cych z rozwoju technik teatralnych nieograniczanych budow? teatru greckiego oraz „teatru ogromnego”, przyczyni?y si? do jego niemal ca?kowitego zaniku. Jednak?e, silny wp?yw kultury staro?ytnej Grecji na rozwój cywilizacji europejskiej jest w szczególno?ci zauwa?alny w twórczo?ci wspó?czesnych pisarzy, poetów, filozofów oraz innych twórców kultury. Mo?emy to zauwa?y? mi?dzy innymi w twórczo?ci ameryka?skiego dramatopisarza, Tennessee Williamsa, którego sztuka pt. „Tramwaj zwany po??daniem”, b?d?ca jednym z najpopularniejszych przyk?adów wykorzystania chóru przez wspó?czesnych twórców, pozwoli mi udowodni?, i? zastosowanie muzyki, pe?ni?cej funkcj? chóru, jest celowym zabiegiem autora. Zrozumienie jego funkcji pozwala na pe?n? interpretacj? utworu, ponadto umo?liwia przekazanie widowni, z pocz?tku niezauwa?alnych informacji kluczowych do zg??bienia problematyki dzie?a oraz czyni do?wiadczenie teatralne bardziej autentycznym, tworz?c atmosfer? ka?dej sceny.                                                                        U?ycie przez pisarza jazzowych melodii Nowego Orleanu oraz innych stylów muzyki, pozwoli?o Tennessee Williamsowi stworzy? wi?? z widowni?. Warto zauwa?y?, i? melancholijne d?wi?ki fortepianu, pojawiaj? si? w sztuce, w celu podkre?lenia dramatyczno?ci rozgrywaj?cych si? scen. Wywo?uje ono w odbiorcach emocje oraz przepowiada nadchodz?ce wydarzenia. W scenie siódmej, Stanley odkrywa przed ?on? prawd? o Blanche. „(Ze strachem w oczach przypatruje si? Stelli, która udaje, ?e jest bardzo zaj?ta przy stole. Melodia pianina w oddali staje si? gwa?towna i chaotyczna.) (Williams, 122), kluczowe wydaj? si? epitety chrakteryzuj?ce pojawiaj?ce si? melodie, zazwyczaj nie u?ywane do jej okre?lania. Najcz??ciej stanowi? opis czynno?ci, akcji, dzi?ki temu zabiegowi autor sprawi?, i? muzyka, podobnie jak chór, zapowiada nadchodz?c? katastrof?, ujawnienie prawdy o ?yciu Blanche DuBois.     Ponadto, melodie pozwalaj? na pog??bienie zaanga?owania widowni w akcji, poprzez odzwierciedlaj?c obawy widowni. Ta kolejna cecha chóru zauwa?alna w dramacie Tennessee Williamsa, pojawia si? w zako?czeniu sceny szóstej, w której poprzez ?wiadomee zastosowanie polki „Varsovian?, w czu?ej scenie pomi?dzy Mitchem a Blanche. „Mitch ca?uje jej czo?o, oczy i w ko?cu usta. Polka ucicha. Blanche wypuszcza powietrze i p?acze z wielk? ulg?.” (Williams, 117), autor podkre?la oczywist? wi?? mi?dzy postaciami a widowni?, która razem z g?ówn? bohaterk? wstrzymuje oddech w pe?nych napi?cia momentach oraz wraz z ni? odczuwa ulg?.                                          

Warto zauwa?y?, i? w ten samej scenie Tennessee Williams ?wiadomie zastosowa? melodi? polki, aby wprowadzi? gradacj? napi?cia, które zmienia si? wraz ze stanem emocjonalnym Blanche DuBois. Podczas jej opowie?ci o samobójstwie ukochanego m??a-Alana, pojawiaj? si? d?wi?ki „Varsoviany”, „Z oddali s?ycha? mollow? melodi? polki” (Williams, 117), nast?pnie „Polka gwa?townie ucicha.” (Williams 117), by ju? po chwili „narosn?? ponownie” (Williams, 117). Nat??enie oraz g?o?no?? melodii obrazuj? widowni intensywno?? jej uczu?. Z pocz?tku, narastaj?cy stopniowo niepokój oraz rozpacz kobiety, wci?? cierpi?cej po ?mierci Alana, osi?ga swój punkt kulminacyjny, gdy Mitch dowiaduje si? o przyczynie odebrania sobie ?ycia przez m??czyzn?. W chwili, gdy Blanche wyzna?a prawd? swojemu rozmówcy „Polka ucicha” ( Williams, 117), podobnie jak poch?aniaj?ce j? uczucia. Za pomoc? tego zabiegu kompozycyjnego, autor nie tylko pozwala na utworzenie wi?zi z odbiorc?, ale równie? na przedstawienie stanu emocjonalnego do?wiadczonej przez los kobiety.                        Niezwykle wa?n? funkcj? chóru, wydaje si? wprowadzenie widowni w akcj? utworu. Jest ona szczególnie widoczna w dramacie Tennessee Williamsa, którego tragedia rozpoczyna si? rozbudowanymi, do formy opisu, didaskaliami. W nich zapoznajemy si? z bohaterami oraz miejscem akcji i jego atmosfer?. „W ca?ej okolicy rozbrzmiewa muzyka grana na ?ywo przez murzy?skich artystów w pobliskim barze. W tej cz??ci Nowego Orleanu nieustannie i praktycznie na ka?dym rogu lub co kilka budynków s?yszy si? metaliczne d?wi?ki z zapami?taniem i p?ynno?ci? wydobywane przez br?zowe palce z klawiatury pianina. To „bluesowe pianino” najlepiej wyra?a ducha tego miejsca.” (Williams, 73), ju? w pierwszej wzmiance o muzyce w utworze, mo?na przypisa? jedn? z najistotniejszych funkcji chóru, komentuje ona rzeczywisto?? sceniczn?. Bluesowe pianino, pojawiaj?ce si? w pierwszych zdaniach sztuki, wprowadza widza w kontekst kulturowy obecny w dramacie, zwraca uwag? odbiorcy na wielokulturowo?? Nowego Orleanu, co w pó?niejszych scenach zostaje ponownie podkre?lone wielokulturowymi ma??e?stwami, takimi jak to, potomkini francuskich osadników Stelli oraz jej m??a, polskiego pochodzenia- Stanleya Kowalskiego.

Niezwykle istotne, wydaje si? równie? zako?czenie utworu,a w szczególno?ci jego przedostatnie zdanie, „Rozpasany szloch i zmys?owe murmurando znikaj? pod faluj?cymi d?wi?kami „bluesowego pianina” i tr?bkiz t?umikiem.”(Williams, 143), dzi?ki niemu podkre?lona zosta?a kolejna w?a?ciwo?? chóru, informowanie o wydarzeniach, których nie mo?emy zaobserwowa? na scenie. Po zabraniu Blanche do szpitala psychiatrycznego, w scenie jedenastej, d?wi?ki bluesowego pianina rozbrzmiewaj? tak samo jak na pocz?tku sztuki. Twierdz?, i? symbolizuje to powrót do normalno?ci w domostwie Stanley’ów, ponadto przynosi upragnion? ulg? widowni, której l?ki oraz niepokój zanikaj? wraz z za?egnaniem konfliktu.                     Szczególnie wa?ne wydaje si? zaanga?owanie chóru w budowanie relacji z widowni?. W dramacie „Tramwaj zwany po??daniem” t? rol? pe?ni muzyka, poprzez pokazanie szale?stwa g?ównej bohaterki, pozwala publiczno?ci na zawi?zanie wi?zi emocjonalnej z postaciami, z którymi mo?e si? bezpo?rednio uto?sami?. W tym kontek?cie bluesowe pianino, d??y do nadania jak najwi?kszej autentyczno?ci do?wiadczeniom widowni. O czym mo?e ?wiadczy? wydarzenie w scenie trzeciej, gdy po uderzeniu Stelli przez Stanleya, s?yszymy melodie charakterystyczne dla Nowego Orleanu „Gdy przygrywaj? niezestrojone d?wi?ki pianina i sekcji d?tej w domu gasn? wszystkie ?wiat?a, a fasad? budynku o?wietlaj? latarnie uliczne. „Bluesowe pianino” przygrywa w czasie krótkiej przerwy.” (Williams, 98). ?agodne d?wi?ki, zacieraj? granic? mi?dzy fikcyjn? rzeczywisto?ci? a nieraz brutalnym, realizmem sceny. Widoczna w utworze jedno?? publiczno?ci oraz aktorów wraz z muzyk?, by?a nieod??czn? w?a?ciwo?ci? widowisk teatralnych od czasów staro?ytnych. Utwory muzyczne wywo?uj? emocje oraz komentuj? czas i rzeczywisto??, w której tragediopisarz umie?ci? sztuk?, tym samym wprowadzaj?c odbiorców w kontekst historyczny oraz kulturalny. Tennessee Williams podkre?la, i? ?ycie w latach pi??dziesi?tych XX wieku naznaczone by?o licznymi trudno?ciami, które zmusza?o wielu próbuj?cych zapomnie? o wydarzeniach drugiej wojny ?wiatowej do poddania si? „bluesowi”. ?wiadczy o tym fakt, i? czas akcji dramatu okre?lony zosta? jako rok wydania, 1947.  

. Funkcj? chóru pe?ni równie? piosenka „It’s Only a Paper Moon”, ?piewana przez Blanche w scenie siódmej. Jej s?owa „ Say it’s only a paper moon, Sailing over a cardboard sea- But it wouldn’t be make-believe if you believed me” (Williams, 121), obrazuj? ?wiat fantazji oraz z?udze?, w którym ?yje g?ówna bohaterka. Pragnie, by otaczaj?cy j? ludzie wierzyli w wykreowan? przez ni? posta?. Dla DuBois aprobata spo?ecze?stwa jest gwarantem wysokiego statutu spo?ecznego, o którym marzy. Wraz z powolnym rozpadem sieci k?amstw i intryg, ?piew jest prób? ucieczki od dr?cz?cej jej niepewno?ci, ratunkiem przed paranoicznym strachem przed odrzuceniem i staro?ci?.             

Wreszcie ostatni? funkcj? chóru, obecn? w „Tramwaju zwanym po??daniem” jest informowanie odbiorców o epizodach maj?cych miejsce poza scen?. W staro?ytno?ci, publiczno?? w ten sposób dowiadywa?a si? o epizodach zbyt brutalnych do przedstawienia na scenie.Warto zauwa?y?, i? tym zabiegiem Tennessee Williams pos?u?y? si? w przedstawieniu prawdopodobnego gwa?tu Stanleya na Blanche. Sam akt, zosta? opisany jedynie jednym zdaniem „Z Czterech Plików docieraj? g?o?ne gor?ce d?wi?ki tr?bki i perkusji” (Williams, 136), pomimo i? jest ono pozbawione poczyna? bohaterów, obecne w nim instrumenty d?te, s? w moim przekonaniu kluczowe do odczytania przes?ania. Tr?bki oaz perkusja nale?? do jednych z najprostszych instrumentów, nazywanych czasami prymitywnymi. W „Tramwaju zwanym po??daniem” mog? symbolizowa? pierwotne instynkty przejawiaj?ce si? w ludzkiej naturze, szczególnie ??dz?, której prawdopodobnie podda? si? Stanley.                                                                     

Tennessee Williams uwa?any jest za jednego z najlepszych dramaturgów ameryka?skich XX wieku. Twierdz?, i? doskona?a kreacja bohaterów oraz czasu i przestrzeni w jego utworach wynika z zastosowania komponentów tragedii antycznej, jednocze?nie dostosowuj?c je do mo?liwo?ci wspó?czesnego teatru. Innowacyjne u?ycie muzyki, niezb?dnej dla prawid?owego odczytania utworu oraz odkrycia szale?stwa Blanche, jest niekonwencjonalnym wprowadzeniem chóru. W funkcji, jak? pe?ni on w dramacie, widoczne jest twierdzenie Fryderyka Nietzsche „Muzyka pasuj?ca do danej sceny, danego dzia?ania, danego epizodu, danego otoczenia, zdaje si? nam, gdy rozbrzmiewa jej ton, otwiera? dost?p do ich najbardziej tajemnego sensu i wyst?puje jako najbardziej trafny i wyra?ny komentarz do nich” (Nietzsche, 162). Tennessee Williams, dzi?ki zastosowaniu muzyki w „Tramwaju zwanym po??daniem”, spowodowa?, i? postaci sta?y si? kim? wi?cej ni? tylko aktorami, bohaterowie tacy jak Stanley Kowalski i Blanche DuBois, czyni? sztuk? autentyczn? dla publiczno?ci ka?dej epoki. Niew?tpliwie kluczowa wydaje si? równie? kreacja bohaterów, dope?niona melodiami umo?liwiaj?cymi rozwój konfliktów oraz napi?cia u odbiorcy. Jednak?e, przede wszystkim, pozwala na prowadzenie akcji utworu w taki sposób, i? w fina?owej scenie, po zabraniu Blanche do szpitala psychiatrycznego, odczuwamy ulg?. Czujemy ukojenie z powodu za?egnanego konfliktu. Doznajemy oczyszczenia duchowego, katharsis, b?d?cego celem tragedii antycznej.

 

Bibliografia:

Aristoteles, et al. Retoryka ; Retoryka dla Aleksandra ; Poetyka. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2014.

G?owin?ski, Micha?, Aleksandra Okopien?-S?awin?ska, and Janusz S?awin?ski. Zarys teorii literatury. Warszawa: Pan?stw. Zak?. wyd. szkoln., 1972. Print.

Nietzsche, Friedrich, and Grzegorz Sowinski. Narodziny tragedii. Krako?w: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellon?skiego, 2011. Print

Oritz, Alexander. Tragedy and the Blues. The National Society of High School Scholars. N.p., 25 Oct. 2014. Web. 27 May 2017. .

Structure in A Streetcar Named Desire. N.p., n.d. Web. 30 Apr. 2017. .

 The Editors of Encyclopædia Britannica. “Chorus.” Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, inc., n.d. Web. 08 June 2017.

Williams, Tennessee, and Jacek Poniedzia?ek. Tramwaj zwany poz?a?daniem i inne dramaty. Krako?w: Wydawn. Znak, 2012. Print.

 

 

 

 

 

Reflective Statement

347

 

                     W dramacie Tennessee Williamsa wa?n? rol? odgrywa wewn?trzna walka Blanche DuBois, jednak?e wcze?niej nie wiedzia?am, i? jest ona kluczowym elementem w rozwoju akcji dramatu. Klasowa dyskusja pozwoli?a mi zg??bi? kontekst psychologiczny oraz zrozumie?, i? przyczyna post?powania kobiety le?y w jej zaburzeniach osobowo?ci.                

Odkry?am, ?e nie zgadzam si? z opini?, i? starsza siostra Stelli cierpia?a na nerwic? neurasteniczn?. Pomimo wyst?puj?cego u niej rozdra?nienia oraz dra?liwo?ci, nie pojawi?o si? u niej ci?g?e zm?czenie oraz wyra?ny spadek libido. Zrozumia?am, i? cierpi ona na pograniczne zaburzenia osobowo?ci. Schorzenie to charakteryzuje si? nieustaj?c? potrzeb? uwagi, co w utworze widoczne jest, gdy Stella mówi m??owi o tym, i? Blanche pragnie by? komplementowana. Zachowania autodestrukcyjne, takie jak nadu?ywanie alkoholu czy przypadkowe stosunki z nieznajomymi m??czyznami s? dla niej codzienno?ci?. Utrzymuje je w sekrecie, ?yje marzeniami, szczególnie wyidealizowanym obrazem swojego przysz?ego m??a.                      

Ma??e?stwo z bogatym m??czyzn?, takim jak Shep Huntleigh jest dla niej „pi?knym marzeniem”. Klasowa dyskusja u?wiadomi?a mi, i? jest to t?umaczeniem „Belle Reve”. Odkry?am jednak, i? w nazwie pojawi? si? b??d gramatyczny, który jest celowym zabiegiem Tennessee Williamsa. Z francuskiego „belle”, znaczy pi?kna, u?ycie tego przymiotnika w formie ?e?skiej w po??czeniu rzeczownikiem „reve” w rodzaju m?skim jest pope?nion? przez pisarza pomy?k?. B??d, wynikaj?cy pozornie z nieopatrzno?ci pokazuje krucho?? pragnie? kobiety oraz to, i? jej wspomnienia o rodzinnej posiad?o?ci nie s? odzwierciedleniem rzeczywisto?ci.                                                Utracony maj?tek jest jednym z wielu symboli pojawiaj?cych si? w dramacie. Podczas klasowej dyskusji zrozumia?am istot? kontekstu etymologicznego w dramacie, szczególnie widocznym w imionach bohaterów.. Z francuskiego Blanche DuBois znaczy „bia?a z lasu”, jednak?e mo?e to równie? oznacza? bia?e drewno. Pokazuje to kontrast, na podstawie którego zbudowana jest posta? Blanche. Biel symbolizuje delikatno??, niewinno??, czysto??, wszystko to, z czym pragnie by? uto?samiana DuBois. Podczas gdy drewno reprezentuje jej prawdziwe „ja”. Z zewn?trz delikatna kokietka, naprawd? b?d?c? wybitn? manipulatork?, traktuj?c? priorytetowo opinie innych.                                                                                                                               Klasowa dyskusja pozwoli?a mi na pe?niejsz? interpretacj? utworu. Szczególnie wa?ne by?o dla mnie odkrycie symboliki imion oraz pozornie niewa?nych nazw. Uwa?am jednak, i? kluczowym w?tkiem, pozwalaj?cym na pe?ne zrozumienie utworu pozostaje zapoznanie si? z kontekstem przedstawiaj?cym przede wszystkim rozwój choroby psychicznej oraz to, jaki wp?yw wywiera na otoczenie chorego.